(İLK YARDIM DOLABI - OKULLARDA KULLANILAN) STANDARTI HAKKINDA

Tebliğler Dergisi’nde Yayımı: Ocak 2001 - Sayı: 2520


TÜRK STANDARDI

BİRİNCİ BASKI

TS 12598/Nisan 1999

G.T.İ.P 3006.50

 

ICS11.160

İLK YARDIM DOLABI - OKULLARDA KULLANILAN


- Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.

- Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız.

Kalite Sistem Belgesi

İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS ENISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.

Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası)

TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası)

TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletler arası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

DİKKAT!

TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir garanti söz konusu değildir.

ÖNSÖZ

- Bu standard, Türk Standardları Enstitüsü’nün Sağlık Hazırlık Grubu’nca hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulunun 12 Nisan 1999 tarihli toplantısında kabul edilerek yayımına karar verilmiştir.

- Teknik Kurul, ayrıca bu standardın mecburi yürürlüğe konulmasını uygun bularak, ilgili Bakanlığa önerilmesini kabul etmiştir.

ATIF YAPILAN STANDARDLARI


TS EN 455-2 NİSAN 1996

"Tıbbi Eldlvenler Tek Kullanımlık Bölüm 2: Özellikler ve Flzlksel Özelliklerin Denenmesi"

TS 789/Aralık 1992

"Boyalar, Selülozik, Parlak"

"Enamel Gloss"

TS 2756-1/Nisan 1995

"Muayene ve Deney İçin Numune Alma Metotları"

"Sampling Procedures for Inspection byAttirubutes -Part 0 Introduction to the ISO 2859 Attribute Sampling System"

TS3548/Mart 1990

"Makaslar-Cerrahide Kullanılan"

"Scissors - for Surgery (Amendment : AMDI:1995-04-Amd 2:1995.07)"

TS 3812/Şubat 1983

"Alaşımsız Genel Yapı Çeliklerinden Yapılmış İnce Çellk Saçlar"

"Thin Steel Sheets Made of Unalloyed and Structural Steel"

TS3957/Nisan 1983

"Plâsterler"

"Plasters (Amendment:AMD 1:1984-04 AMD 2:1984-12 AMDS 3:1987-09"

TS4260/Nisan 1983

"Sargı Bezi-Hidrofil"

"Bandage-Absorbent (Amendment AMD:1985-01. AMD 2:1986-04)"

TS 4786/Nisan 1986

"Hidrofil Pamuk"

"Absorbent Cotton Wool (AmendmentAMD:1991-02"

TS5098/Mart1987

"Elastiki Sargı Bezleri"

"Elastic Bandage (Amendment :AMD 1:1990-04 AMD 1:1991-09AMDI.94-12"

TS5216/Nisan 1987

"Klinik Termometre (Yekpare Cam Gövdeli Cıvalı)"

"Clinical Thermometer (Solid Stem, Mercury -In - Class) (Amendment AMD 1:1993-03 1997-07)"

TS 6075/Ekim 1988

"Ecza Dolabı"

"Medicine Cabinet"

TS 6076/Ekim 1988

"Tıbbî Üçgen Sargı"

"Medical - Tiriangular Bandage"

TS 6101 /Mart 1991

"Plastikler - Akrilonitrik/Butadien/Strien (ABS) Kalıplama ve Ekstrüzyon Malzemeleri - Deney Metotları"
"Testing Methods forABS Resins"

TS 6106/Kasım 1988

"Tıbbî Gaz Kompressler"

"Medical Gauze Compresses"

TS 8385-1 EN 455-1/Ocak 1996

"Tek Kullanımlık Tıbbî Eldivenler - Bölüm 1: Özelllk-ler ve Delik Bulunmaması Deneyi"

"

"Meclicel Glovas for Single Use Part 1: Requirements and Testing for Freedom From Holas

ICS 11.160

TÜRK STANDARDI

TS 12598/Nisan 1999

İLK YARDIM DOLABI -OKULLARDA KULLANILAN

 

0 - KONU, TARİF,KAPSAM, AMAÇ

0.1- KONU

Bu standard, okullarda sağlık personeli ve ilk yardım eğitimi almış öğretmenler tarafından ilk yardım yapmak için kullanılan ilk yardım dolabının tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma, muayene ve deneyleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

0.2- TARİF

0.2.1- İlk Yardım Dolabı - Okullarda Kullanım İçin

İlk Yardım Dolabı- Okullarda Kullanım İçin, okullarda acil durumlarda kullanılacak malzemelerin muhafaza edildiği dolaptır.

0.3- KAPSAM

Bu standard, kaza ve acil durumlarda okullarda kullanılan ilk yardım malzemelerinin korunduğu ilk yardım dolaplarını kapsar.

0.4- AMAÇ

Bu standardın amacı, okullarda kaza ve acil durumlarda kullanılmak üzere bulundurulan İlk Yardım Dolaplarının amaçlarına uygun nitelikte olmasını, gerekli malzemeleri ihtiva etmesini temin etmek ve ihtiyaca cevap verebilecek düzeyde olmasını sağlamaktır.

NOT- Bu metinde bundan sonra “İlk Yardım Dolabı-Okullarda Kullanım İçin” yerine “İlk Yardım Dolabı” ifadesi kullanılmıştır.

1-SINIFLANDIRMA VE ÖZELLİKLER

1.1- SINIFLANDIRMA

1.1.1-Sınıflar

 

Bu standard kapsamındaki ilk yardım dolabı bir sınıftır.


1.1.2- Tipler

Bu standard kapsamındaki ilk yardım dolapları, yapımında kullanılan malzeme çeşidine göre:

- Metal,

- Ahşap,

- Plâstik

olmak üzere üç tipe ayrılır.

1.2- ÖZELLİKLER

1.2.1- Malzeme

İlk yardım dolabının yapımında kullanılan metal malzeme TS 3812(1)’e uygun saçtan yapılmalı ve TS 789’a uygun parlak emaye boya ile boyanmalıdır. İlk yardım dolabının yapımında kullanılan ahşap malzeme TS 11570’e uygun olmalıdır. İmalatta kullanılan sert plâstik malzeme TS 6101’e uygun olmalıdır. Her tip ilk yardım dolabında kullanılacak boya beyaz veya beyaza yakın açık renkte olmalıdır.

1.2.2- Görünüş

İlk yardım dolabının kapakları ve gövdesi, içinin görünmesini önleyecek opak boya ile boyanmalıdır. İlk yardım dolabının yüzeyi kir ve leke tutmayacak şekilde düz ve pürüzsüz olmalı, herhangi bir yerinde kırık, çatlak, yarık ve benzeri imalât kusurları bulunmamalıdır. Köşeler ve kenarlar keskinliği giderilecek şekilde yuvarlatılmış olmalıdır.


1.2.3-Yapılış

1.2.3.1- İlk yardım dolabının üst yüzeyi, üzerine herhangi bir şey konulmaması için öne doğru, yatay eksene göre en az 20 derece eğimli olmalıdır.

1.2.3.2- Kapak

- İlk yardım dolabının ön yüzünde iki kapak bulunmalıdır. Kapaklar yanlara açılacak şekilde menteşe ile gövdeye tutturulmuş olmalı, sürgülü tipte kapak kullanılmamalıdır.

- Kapaklarda ayna bulunmamalıdır.

- Kapakların dış yüzünde, beyaz zemin üzerine kırmızı renkli, açıklığı sola bakan ay şekli bulunabilir.

- Kapaklarda görünür ve okunabilir büyüklükte ve kırmızı renkte (en az 2 cm’lik büyük harflerle) “İlk Yardım Dolabı” yazısı bulunmalıdır.


1.2.3.3- İlk yardım dolabının duvara tespitini veya takılmasını sağlamak için arka yüzünde vida deliği veya askı ya da uygun bir tespit tertibatı bulunmalıdır.


1.2.3.4- Raflar

- İlk yardım dolabında yüksekliği ayarlanabilir en az iki raf olmalıdır.

- Raf yüksekliğini ayarlama aparatları, dolabın her iki yan duvarında ve 15 mm aralıklarla yerleştirilmelidir. Ayarlama aparatlarının çıkıntıları en az 8 ± 2 mm olmalıdır.


1.2.3.5- Kilitleme Sistemi

- İlk yardım dolabı kapaklarının çocuklar tarafından açılmaması için uygun bir kilitleme sistemi bulunmalıdır. Ancak bu sistemde anahtar kullanılmamalı, kilitleme sistemi, kapağın kendiğilinden veya tek hareketle kilitlenmesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

- Örnek kilitleme sistemleri Ek - 1’de verilmiştir.


1.2.4- Malzemenin İklime Dayanımı

İlk yardım dolabında Madde 2.3.2’de verilen deney uygulandığında; paslanma, yüzey kalkması ve kabarması, yüzeyde şekil bozuklukları ve bağlantı yerlerinde açılma gibi bozulmalar görülmemelidir.


1.2.5- İlk yardım dolabına Madde 2.3.3’de verilen deney uygulandığında; kapakların kapanması ve kilitlenmesi ile ilgili herhangi bir kullanım bozukluğu meydana gelmemelidir.


1.2.6- İlk Yardım Dolabında Bulunması Gerekli Malzemeler

İlk yardım dolabında bulunması gerekli malzemelerin listesi Çizelge 1’de verilmiştir.



İLK YARDIM DOLABINDA BULUNMASI GEREKLİ MALZEMELER ÇİZELGE 1

MALZEME ADI

OZELLIGI

MIKTAR (adet)

Solunum Maskesi Çocuk ve erişkin için tek kullanımlık 2
Steril Hidrofil Gaz Kompres 5X 10 cm, 10X10cm TS 6106'ya uygun 10'ar
Hidrofil Sargı Bezi 5X200cm, 10X200cm TS 4260'a uygun 4'er
Elâstik Bandaj 5 cm, TS 5098'e uygun 2
Pamuk TS 4786'ya uygun, 100 gr. 2
Plâster 2.5 cm x 5 m, TS 3957'ye uygun 2
Turnike 50 cm, Tekstil veya kauçuk malzemeli 1
Bandaj Makası TS 3548'e uygun 1
Çengelli İğne En az 5 cm boyutunda 10
Not Defteri ve Kurşun Kalem

 

1'er
Tibbi Üçgen Sargı TS 6076'ya uygun 2
Yara Bandı TS 3957'ye uygun 40
Muayene Eldiveni No: 7,5 TS EN 455-2'ye uygun 2
"Okullarda ilk yardım" kitapçığı

 

1

Malzeme ve yerleştirme listesi(1)


 

1

(1) Yerleştirme listesi ımalâtçı tarafından hazırlanacaktır.


1.3 - BOYUT VE TOLERASLAR


1.3.1 - İlk Yardım dolabının boyutları içten içe;

- En az, 400 mm yükseklik (önden), 472.8 mm yükseklik (arkadan), 700 mm genişlik ve 200 mm derinlik,

- En çok, 450 mm yükseklik (önden), 541 mm yükseklik (arkadan) 750 mm genişlik ve 250 mm derinlik olmalıdır.


1.3.2 - Rafların et kalınlıkları en az; camdan yapılanlarda 5 mm, metalden yapılanlarda 0,5 mm - 0,6 mm, ahşap olanlarda 8 mm olmalıdır.


1.4 - ÖZELLİK-MUAYENE VE DENEY MADDE NUMARALARI

Bu standarda verilen özelliklerin ve bunlara ait hususların muayene ve deney madde numaraları Çizelge 2’de verilmiştir.


ÖZELLİK, MUAYENE VE DENEY MADDE NUMARALARI ÇİZELGE 2


Sıra No.

Özellik Madde No.

Muayene ve Deney Madde No.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1.2.1

1.2.2

1.2.3

1.2.4

1.2.5

1.2.6

1.3

3.1

3.2

2.3.1.

2.2.1

2.2.1

2.3.2

2.3.3

2.2.1

2.2.2

2.2.1

2.2.1


2 - NUMUNE ALMA, MUAYENE VE DENEYLER


2.1 -NUMUNE ALMA


2.1.1 - Parti

- Bir seferde muayeneye sunulan aynı imalâtçıya ait, aynı tip, aynı malzemeden yapılmış ve aynı boyuttaki ilk yardım dolapları bir parti sayılır.

- 8 adetten az ilk yardım dolabı parti sayılmaz.

- Numune, Çizelge 3’de belirtilen, partiyi oluşturan birimlerin miktarlarına göre rasgele olmak üzere karşılarında gösterilen sayıda TS 2756-1’e göre alınmalıdır. Bu mümkün olmadığı takdirde numune aşağıda belirtilen şekilde alınmalıdır.


2.1.2 - Numune Alınacak Ambalâjların Toplam Ambalâjdan Alınması

Numune alınacak ambalâjlar toplam ambalâjların içinden aşağıdaki şekilde seçilir.

- Partiyi oluşturan ambalâjlar 1’den başlayarak 1,2,3, ......... N şeklinde numaralanır.

- Herhangi bir ambalâjdan başlanarak 1,2,3, ........N/n=r kadar sayılır. N/n bir tam sayı değilse, “r” tam sayıya tamamlanır ve r’inci ambalâj numume alınacak ambalâj olarak ayrılır. Sayma ve ayırma işlemi “n” sayısına erişilinceye kadar sürdürülür.



NUMUNE ALMA ÇİZELGE 3

Parti Büyüklüğü

(N)

Numune Sayısı

(n)

Kabul Edilebilir Kusur Sayısı

Önemli Önemsiz

8-15

16-25

26-90

91-150

151-280

281-500

500 ve

daha çok

2

3

5

8

13

20

32

 

0

0

0

0

0

0

0

 

0

0

0

1

1

2

2

 


KUSUR SINIFLAMASIÇİZELGE 4


KUSURLAR

Önemli Önemsiz

Görünüş kusurları

Yapılış kusurları

İç hacmin uygun olmaması

Boyutların uygun olmaması

Isı ve neme dayanıksızlık

Kapak ve kilitleme sisteminin

dayanımının uygunsuzluğu

Ambalâjlama kusuru

İşaretleme kusuru

X

X

X

X

X

X

X

X







 


2.2 - MUAYENELER


2.2.1 - Elle ve Gözle Muayene

Numuneler, göz ve elle muayene edilerek, gerektiğinde ölçülerek Madde 1.2.1, Madde 1.2.2 ve Madde 1.2.3’de istenilen özelliklere uygun olup olmadığına, Madde 1.2.6’da istenen malzemelerin tam olup olmadığına, Madde 3.1 ve Madde 3.2’de belirtilen hususların bulunup bulunmadığına bakılır.


2.2.2 - Boyut Ölçülmesi

Numunenin boyutları ölçülür ve sonucun Madde 1.3’e uygun olup olmadığına bakılır.

2.3 -DENEYLER


2.3.1 - Sert plâstik malzeme TS 6101’e göre; metal malzeme TS 3812 ve TS 789’a göre; ahşap malzeme çizilme mukavemeti tayini TS 4757’ye göre; soğuk sıvılara karşı mukavemetinin tayini TS 3584’e göre yapılır. Sonuçların Madde 1.2.1’e uygun olup olmadığına bakılır.

2.3.2 - Muayene ve deneylerden geçmiş boş ilk yardım dolaplarının, parti büyüklüğüne göre 8 ve daha az sayıda 2 adedi, daha fazla olan numunelerde ise 4 adedi 50 ± 5°C ve % 90 ± 10 bağıl nemli ortamda 10 gün bırakılır ve sonucunMadde 1.2.4’e uygun olup olmadığına bakılır.

2.3.3 -Kapak ve Kilitleme Sisteminin Dayanıklılık Kontrolü

İlk yardım dolabının kapak ve kilitleme sistemi dakikada 6 defadan az, 15 defadan fazla olmamak üzere 1000 kez açılıp kapatılır ve sonucun Madde 1.2.5’e uygun olup olmadığına bakılır.

2.4 - DEĞERLENDİRME

Madde 2.1’e göre alınan numune üzerinde, bu standardda bulunan muayene ve deneyler uygulanır. Bulunan kusurlar Çizelge 4’e göre değerlendirilir. Çizelge 3’de verilen kabul sayısını aştığı takdirde parti standarda aykırı sayılır.


2.5 - MUAYENE VE DENEY RAPORU

Muayene ve deney raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

- Muayenenin ve deneyin yapıldığı yerin adı ve adresi,

- Muayene ve deneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

- Muayene ve deney tarihi,

- Numunenin tanıtılması,

- Muayene ve deneyde uygulanan standardların numaraları,

- Sonuçların gösterilmesi,

- Muayene ve deney sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan önlemler,

- Uygulanan muayene ve deney yöntemlerinde belirtilmeyen veya zorunlu görülmeyen, fakat muayene ve deneyde yer almış olan işlemler,

- Standarda uygun olup olmadığı,

- Rapor tarih ve numarası.


3 - PİYASAYA ARZ


3.1 - AMBALÂJLAMA

İlk yardım dolabı ulaşım sırasında zarar görmeyecek ve depolama şartlarından etkilenmeyecek şekilde uygun bir malzeme ile ambalâjlanmalıdır.


3.2 - İŞARETLEME


3.2.1 - İlk Yardım Dolabının İşaretlenmesi

- İlk yardım dolabının kapağının üzerinde renkli ve en az 5 mm’lik büyük harflerle okunaklı ve silinmeyecek biçimde aşağıdaki uyarı yazıları bulunmalıdır.

•Tıbbî malzemeden başka herhangi bir madde koymayınız.

•Direkt güneş ışığı almayan serin, kuru ve çocukların ulaşamayacağı bir yüksekliğe asınız.

- İlk yardım dolabının yan duvarı dış yüzünde veya TS 1256’ya uygun bir etiket üzerinde aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır.

•Firmanın ticarî ünvanı, adı veya kısa adı, adresi, varsa tescilli markası,

•Bu standardın işaret ve numarası (TS 12598 şeklinde)

- Bu bilgiler gerektiğinde yabancı dilde de yazılabilir.


3.2.2 - İlk Yardım Dolabı Ambalâjının İşaretlenmesi

İlk yardım dolaplarının ambalâjları üzerinde en az aşağıdaki bilgiler okunaklı ve bozulmayacak biçimde yazılmalıdır:

•Dikkat kırılabilir !

•Firmanın ticarî ünvanı, adı veya kısa adı, adresi, varsa tescilli markası,

•Bu standardın işaret ve numarası (TS 12598 - “İlk Yardım Dolabı - Okullarda Kullanım İçin” şeklinde)

-Bu bilgiler, gerektiğinde yabancı dilde de yazılabilir.



4 - ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER


4.1 - İmalâtçı veya satıcı, bu standarda uygun olarak imal edildiğini beyan ettiği ilk yardım dolapları için, istendiğinde, standarda uygunluk beyannamesi vermek veya göstermek mecburiyetindedir. Bu beyannamede satış konusu ilk yardım dolaplarının;

- Madde 1’deki özelliklerde olduğunun

- Madde 2’deki muayene ve deneylerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun belirtilmesi gerekir.


EK 1

ÖRNEK KİLİT SİSTEMLERİ

İlk yardım dolabında aşağıda örnek olarak verilen kilitleme sistemleri veya aynı amaca yönelik değişik sistemler kullanılabilir.


- Kapakların açılması için iki düğmeye aynı anda basmayı gerektiren kilitleme sistemi.

- Üstteki gibi, ancak her iki kapakta ikişer düğmeye aynı anda basmayı gerektiren kilitleme sistemi. Bu durumda, aynı kapaktaki iki düğmenin arasındaki uzaklık, yaklaşık 15 cm olmalıdır.

- Çocuk parmağının ulaşamayacağı derinlikte bulunan gömme kilitleme sistemi.

- Aynı kapak üzerinde iki adet yaylı sürgü bulunan kilitleme sistemi.

- Kuvvetle bastırılıp veya çekilmesinden sonra, çevrilerek açılan topuzlu kilitleme sistemi.


YARARLANILAN KAYNAKLAR

- Kaza - Hastalık ve Yaralanmalarda İlk ve Acil Yardım, Prof.Dr.Rıdvan EGE,

- T.C.Millî Eğitim Bakanlığ tamim, yönerge ve genelgeleri.