KANUN, KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME, TÜZÜK VE YÖNETMELİK VE TASARILARIN HAZIRLANMASINA İLİŞKİN ESASLAR
Resmi Gazete Tarihi: 8 Ekim 1992
Resmi Gazete Sayısı: 21339

Madde 1 - Bu Esaslar, Başbakanlık, bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanacak kanun, hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik ve benzeri düzenlemeler hakkında uygulanır.
Madde 2 - Bu Esaslarda belirtilen düzenlemeler, doğrudan ilgilisi veya uygulayıcısı olan kurumlar tarafından bu işle görevlendirilmiş birimlerince, mevzuatlarında böyle bir birimin öngörülmemiş olması halinde hukuk müşavirliklerince hazırlanır. Hukuk müşavirlikleri dışındaki birimlerce hazırlanan taslaklar hakkında hukuk müşavirliklerinin mutlaka görüşü alınır.

Madde 3 - Bu Esaslara göre yapılacak düzenlemeler Başbakanlığa sunulmadan önce;

a) Yıllık programlar ile bu programların uygulanması, koordinasyonu ve izlenmesine dair kararlar uyarınca bakanlıklarca hazırlanan ekonomik, sosyal ve kültürel politikalar ve tedbirlerle ilgili kanun tasarıları ile yeni bir teşkilatlanmayı öngören kanun tasarıları hakkında, ilgili bakanlıkların; ayrıca, mezkur programlar ve kararlarda öngörülen ilke ve tedbirler açısından incelenmek üzere Devlet Planlama Teşkilatı'nın,

b) Kamu personeli ve teşkilatlanmasıyla ilgili olarak hazırlanan düzenlemeleri inceleyerek bunları görüş ve teklifleriyle Başbakanlığa sunma görevinin 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Devlet Personel Başkanlığı'na verilmiş bulunması nedeniyle, anılan konulara ilişkin düzenlemeler hakkında adı geçen Başkanlığın,

c) Danıştay'ın çeşitli kararlarında da öngörüldüğü gibi, tüzük tasarıları hakkında bütün bakanlıkların,

d) Her türlü gelir-gider işlemlerine ait kanun tasarıları ve diğer mevzuatı hazırlamak veya bunların hazırlanımasına katılmak görevinin 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı'na verilmiş bulunması sebebiyle; mali konularda yapılacak düzenlemeler hakkında, Devletin harcama ve gelir politikası ile vergi tekniğine uygunluk yönünden incelenmek üzere adı geçen Bakanlığın,

e) Bakanlıklarca hazırlanan kanun hükmünde kararname tasarılarının, Türk hukuk sistemine ve kanun tekniğine uygunluğunu inceleme ve bu konularda görüş bildirme görevinin 29/3/1984 tarihli ve 2992 sayılı Kanunla Adalet Bakanlığı'na verilmiş bulunması sebebiyle; bütün kanun ve kanun hükmünde kararname tasarıları hakkında adı geçen Bakanlığın,

f) Bakanlıklar ve Sayıştay'ın denetimine giren diğer idare ve kurumlarca mali konularda düzenlenecek yönetmeliklerin yürürlüğe konulabilmesini teminin, bunlar hakkında önceden Sayıştay'ın mütalaasının alınmasının 21/2/1967 tarihli ve 832 sayılı Kanunla öngörülmüş olması sebebiyle, mali konuları içeren mezkur düzenleyici idari işlemler hakkında Sayıştay'ın, görüşünün alınması zorunludur.

Madde 4 - Görüş bildirilmesi için bakanlık ve kuruluylara belirli bir süre verilmesi yoluna gidilemez. Ancak Bakanlar Kurulunda görüşülmek suretiyle ivediliğine karar verilen konular hakkında görüş bildirilmesi için bir aydan az olmamak üzere yeterli bir süre verilmesi mümkündür.

Madde 5 - Millet Meclisi İçtüzüğü'nün, kanun tasarılarının genel ve madde gerekçeleriyle birlikte Meclise sunulmasını öngörmüş bulunması dolayısıyla; tasarılara, genel ve madde gerekçeleri de eklenir. Genel gerekçede, tasarının tümünün hazırlanmasını gerektiren nedenler özet olarak belirtilir. Madde gerekçelerinde ise, her maddenin getiriliş sebebi ayrıntılı olarak açıklanır; madde gerekçeleri, her madde için ayrı ayrı düzenlenir.

Madde 6 - 3 üncü madde uyarınca ilgili kurumlardan alınması gereken görüşler tamamlandıktan ve bu görüşlerde kanunlara ve Anayasaya aykırı olduğu belirtilen hükümlerde bu aykırılıklar giderildikten sonra; kuruluşlara gönderilen taslak ile kuruluşların görüşleri, bu görüşler dikkate alınarak düzenlenen nihai taslak, görüşlere uyulmamış ise nedenlerini belirten notla birlikte mühürlü ve paraflı beş nüsha olarak Başkanlığa gönderilir. Bu hususlara uyulmadan Başkanlığa iletilen tasarılar işleme konulmayarak kurumuna iade edilir.

Madde 7 - Her kanun tasarısına bir ad konulur. Tasarının adı büyük harflerle yazılır, altı çizilmez.

(Örnek: DANIŞTAY KANUNU TASARISI)

Madde 8 - Bazı kanunların hükümlerinde değişiklik yapılması (madde değiştirilmesi, eklenmesi, kaldırılması) söz konusu ise; kanunun adı tasarının başlığında, tarihi ve sayısı birinci maddesinde yer alır.

(Örnek: SAYIŞTAY KANUNUNA BİR EK MADDE EKLENMESİNE DAİR KANUN TASARISI)

Madde 1 - 21/2/1967 tarihli ve 832 sayılı Sayıştay Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir.)

Madde 9 - Genel olarak kanunlar kısımlara, kısımlar da bölümlere ayrılır. Her kısım ve her bölüm için ayrı ayrı başlık konulur, başlıkların tümü büyük, bunların konu başlıklarının ise yalnız baş harfleri büyük harflerle yazılır, altları çizilmez.

(Örnek : BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

BİRİNCİ KISIM

Amaç, Kapsam ve Tanımlar)

Madde 10 - Kanunlar, sırasıyla maddeler, fıkralar, bentler, alt bentler ve cümlelerden oluşur. Bentler harf ile, alt bentler numara ile belirlenir. Bunlar yarım parantez ile kapatılır.

(Örnek :

Madde 7- Bu Kanun ...............................................................(fıkra)

a) ...........................................................................................(bent)

1) ........................................................(alt bent)

2) ........................................................(alt bent)

.........................................................

b) .........................................................(bent)

1) .........................................................(alt bent)

2) .........................................................(alt bent)

Madde metinleri, zorunluluk olmadıkça, özlü, kısa ve anlaşılır biçimde düzenlenir.

Madde 11 - Bazı kelimelerin veya terimlerin kaldırılması ,ilave edilmesi veya yerlerine başkalarının ikame edilmesi şeklinde değişiklik yapılması yerine, değiştirilen kelime veya terimin içinde yer aldığı madde, fıkra, bent, alt bent veya cümlenin değiştirilmesi yoluna gidilir.

Parantez içinde açıklayıcı hükümlere yer verilmez. Maddelerde yalnız baş harf büyük olur, latı çizilmez. Madde numaralarından sonra (-) işareti konulur.

(Örnek : Madde 8 - .........................

Madde 15 - .......................)

Madde 12 - Genellikle maddelere, içeriğini kısaca anlatan, maddeye uygun başlıklar konulur. Madde hükmünün değiştirilmesi sonucunda, maddenin başlığı ile muhtevası arasındaki uyumun bozulması halinde, madde başlığı da muhtevaya uygun şekilde değiştirilir.

Madde başlıklarında ilk harf büyük olur. Başlığın altı çizilmez, sonuna nokta(.) veya iki nokta (:) konulmaz.

Örnek:

Amaç

Madde 1 - ......................:)

Madde 13 - Bir tasarı ile zorunlu olmadıkça birden fazla kanunun hükümleri değiştirilmez. Her kanunda öngörülen değişiklikler müstakil tasarılarla düzenlenir.

Madde 14 - Anayasa Mahkemesince iptal edilen veya başka bir kanunla yürürlükten kaldırılan bir hükmün yeniden kaldırılması ya da değiştirilmesi söz konusu olamayacağından, bu tür hükümlere tasarıda yer verilmez. Ancak, kaldırılan bir maddenin yerine yeni bir madde eklenecek ise, "Anayasa Mahkemesince (veya.... kanunla yürürlükten kaldırılan) iptal edilen... inci maddemaddesi aşağıdaki şeklde yeniden düzenlenmiştir" biçiminde yazılması gerekir.

Madde 15 - Değiştirilmesi öngörülen kanun maddeleri birden fazla ise, bunlar tek bir çerçeve madde içinde değil, ayrı çerçeve maddelerde, tek tek belirtilir.

Değiştirilmesi öngörülen madde ise, numarası ile birlikte yazılır, fıkra ya da bent ise, doğrudan paragraf başlar. Değiştirilen hüküm tırnak içine alınır.

(Örnek : Madde 1 - ................. Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Madde 3 - ........................"

Madde 2 - ...................... Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"......................"

Madde 3 - ....................... Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"......................"

"a) ..................")

Madde 16 - Bir madde içinde başka bir maddeye yollama (atıf) varsa, tereddütlere yer verilmemesi için, yollama yapılan mevzuatın tarihi, numarası, maddesi, fıkrası ve bendi açıkça belirtilir, yollama yapılan madde numarasından sonra Türkçe ses uyumuna göre gerekli ek konulur, nokta ile yetinilmez.

(Örnek : 3 üncü, 7 nci, 20 nci, 30 uncu)

Madde 17 - Kaldırılan kanunların ve kanun hükümlerinin iyice incelenerek tarihi, numarası, adı, kısım, bölüm, maddesi, fıkra, bent ya da cümlesi açıkça belli edilir, "diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır" gibi kanun tekniğine uymayan ve uygulamada duraksamalara neden olan deyimlere yer verilmez.

Madde 18 - Kanuna eklenecek ek maddeler veya geçici maddeler, kanunun esas yapısındaki sisteme uygun biçimde düzenlenir ve mevcut kanuna eklenecek yeni "ek madde" ve "geçici madde"lere, mevcut ek ve geçici madde numaralarını devam ettirecek şekilde numara verilir.

Madde 19 - Kanun tasarılarında mükerrer maddelere yer verilmez.

Madde 20 - Tasarılardaki istisna hükmünün kapsamı ile saklı tutma hükümleri, kanun, madde ve fıkraları açıkça belirtilmek suretiyle düzenlenir.

Madde 21 - Tasarıda, varsa tanım maddesinde belirlenenler dışında, kısaltmalara yer verilmez. (TBMM), (DPT), (v.b.), (v.s) gibi kısatlma ve simgeler yerine, bu harflerin temsil ettikleri sözcükler açıkca yazılır.

Madde 22 - Kanunda, düzenlenmesi öngörülen tüzük veya yönetmeliklerin kanunun yürürlük tarihinden itibaren ne kadar sürede yürürlüğe konulacağı belirtilir.

Madde 23 - Terim birliğinin sağlanması amacıyla tasarıların başlığında ve madde metninde "yasa" sözcüğü yerine "kanun" sözcüğü kullanılır.

Madde 24 - Kanunların her düzeydeki vatandaşlarımız tarafından kolaylıkla anlaşılabilmesi için, tasarıların hazırlanmasında yaşayan ve toplumumuzca benimsenen sözçüklerin kullanılmasına özem gösterilir.

Madde 25 - Tasarılarda sırasıyla amaç, kapsam, tanımlar, kuruluş, organlar, nitelikler, görev, yetki, sorumluluklar, cezai hükümlerle, tüzük, yönetmelik, ek maddeler, kaldırılan hükümler, geçici hükümler, yürürlük ve yürütme maddesi hükümleri yer alır.

Madde 26 - Kanun, kanun hükmünde kararnama ve Bakanlar Kurulu kararları dışındaki diğer düzenleyici işlemlerde;

a) Bu işlemlerin hukuki dayanaklarında belirtilenler dışında yükümlülük ve sorumluluk getiren hükümler, mali konularda gelir ve gider öngören hükümler ile teşkilat kuran veya kaldıran, kadro iptal veya ihdas eden hükümlere yer verilmez.

b) Bakanlıklar ile diğer kurum ve kuruluşlarına görev ve sorumluluk yükleyen hükümlere yer verilmesi halinde, ilgili kuruluşların görüşlerinin alınması veya tasarının bu kuruluşlarla birlikte hazırlanması şarttır.

Madde 27 - Suç ve cezalara ilişkin hükümler ancak kanunlarla düzenlenir. Kanunlarda yer almayan suç ve cezalara ilişkin hükümler tüzük, yönetmelik ve benzeri düzenlemelere konulamaz.

Madde 28 - Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin; işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan ve kamuyu giilgilendiren yönetmelikler dışında kalan garaj, kantin, lojman, kreş gibi kurumun iç bünyesini ilgilendiren talimat niteliğindeki yönetmelikler ile milli emniyet ve milli güvenlikle ilgili olan ve gizlilik derecesi taşıyan yönetmelikler Resmi Gazete'de yayımlanmazlar.

Madde 29 - 16/10/1991 tarihli ve 21023 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Tüzük ve Yönetmeliklerin Hazırlanmasında Uyulacak Esaslar ve Şekil Kuralları Hakkında Yönetmelik" yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 30 - Bu Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.