ORTAÖĞRETİM KURUMLARI ORTALAMA YÜKSELTME VE SORUMLULUK SINAVLARI YÖNERGESİ

MEB Karar Numarası ve Tarihi: 26 - 11.3.1996
Tebliğler Dergisi’nde Yayımı: 25 Mart 1996 - Sayı: 2451


BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç

Madde 1 - Bu Yönergenin amacı, ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 - Bu Yönerge, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında yapılacak ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları ile ilgili esas ve usulleri kapsar.

Dayanak

Madde 3 - Bu Yönerge, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 - Bu Yönergede geçen;

"Milli eğitim müdürlüğü", okulun bağlı olduğu il veya ilçe milli eğitim müdürlüğünü,

"Okul", ortaöğretim kurumunu,

"Müdür", ortaöğretim kurumu müdürünü,

"Sınav", ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavını,

"Sınav komisyonu", okul müdürünün başkanlığında iki öğretmenden az olmamak kaydıyla sınavı yapılacak derslerin öğretmenlerinden oluşturulacak komisyonu,

(Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) '' Ortalama Yükseltme'', yıl sonu başarı ortalamalarını yükseltmek veya başarısız oldukları ders/dersleri başararak sınıf geçmelerine olanak sağlamak amacıyla, o ders yılında okula devam eden öğrencilerin öğrenim gördükleri sınıfta seçecekleri en çok üç dersten yapılan sınav,

(Ek - T.D.: Nisan 2001 - 2523) ''İkinci Ortalama yükseltme sınavı'' , o ders yılında son sınıfta öğrenim görüp mezun olamayan öğrencilerin ders yılı başlamadan önce alınacakları ortalama yükseltme sınavını,

(Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) ''Sorumluluk Sınavı'' , okula devam eden ara ve son sınıf öğrencilerin bir üst sınıfa sorumlu olarak geçtikleri derslerden; mezun olamayıp sınav hakkı bulunan son sınıf öğrencilerinin ise ara sınıflar ile son sınıfta sorumlu oldukları derslerden girecekleri sınavı,

"Zümre öğretmenler kurulu", aynı dersi okutan öğretmenlerden oluşan kurulu,

(Ek - T.D.: Nisan 2001 - 2523) ''Eğitim Bölgesi Müdürler Kurulu'', koordinatör müdürün başkanlığında bölgede bulunan eğitim kurumları müdürlerinin katılımıyla oluşan kurulu'', (*)

"Yönetmelik", Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliği'ni

ifade eder.

(*) Madde 4'te yer alan ''İl/İlçe müdürler kurulu' tanımı Nisan 2001 tarih ve 2523 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan yönergenin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve yerine ''Eğitim Bölgesi Müdürler Kurulu'' tanımı eklenmiştir.

İKİNCİ BÖLÜM

Ortalama Yükseltme ve sorumluluk Sınavları

Öğrencilerin Girebilecekleri Sınavlar ve Sınavların Zamanı

Madde 5- (Değişik madde ve başlığı - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Öğrenciler, öğretim görmekte oldukları sınıfta okutulan ders/derslerden ortalama yükseltme sınavına girebilirler. Sorumlu oldukları derslerden ise sorumluluk sınavlarına alınırlar.

Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları üç haftayı geçmiyecek şekilde gerektiğinde cumartesi ve pazar günleri ile çalışma saatlerinin dışında da yapılır. Sınavlar için ayrılan sürenin yetmemesi durumunda aynı günde iki veya üç sınav yapılabilir.

Bu sınavlardan;

a) Ders yılı sonunda ortalama yükseltme sınavlarına, o ders yılı okula devam eden tüm öğrenciler,

b) Ders yılı sonunda sorumluluk sınavlarının, sorumluluğu bulunan tüm öğrenciler,

c) Yeni ders yılı başlamadan önce yapılan ikinci ortalama yükseltme sınavlarına, o ders yılı okula devam edip mezun olamayan son sınıf öğrencileri,

d) Yeni ders yılı başlamadan önce yapılan sorumluluk sınavlarına, sorumluluğu bulunan son sınıf öğrencileri,

e) İkinci dönemin başında yapılan sorumluluk sınavlarına, sorumluluğu bulunan tüm öğrencileri,

girebilirler.

Bu sınavlardan, önce ortalama yükseltme, sonra sorumluluk sınavları yapılır. Ancak sorumluluk sınavlarına girecek öğrenci sayısı ile ders sayısının az olması durumunda ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları birlikte yapılabilir.

Derslerin Belirlenmesi ve Müracaat Zamanı

Madde 6- (Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Öğrencinin ortalama yükseltme sınavına gireceği dersler, başarılı veya başarısız olduğu dersler arasından, öğrenci,veli ve sınıf öğretmeninin katılımıyla belirlenir. Belirlenen dersler, öğrenci veya veli tarafından ders kesimini izleyen üç gün içinde örneğine uygun dilekçe ile okul müdürlüğüne bildirilir.

Dersler belirlenirken;

A) Yıl sonu başarı ortalamasıyla başarılı sayılamayacak ders/derslerden başarısız olanların bu dersleri,

b) İstedikleri alana yönelme koşulunu taşımayanların, bu alana kaynaklık eden derslerden yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalamasını yükseltebilecekleri dersleri,

c) Genel liseler, Anadolu liseleri, Anadolu Öğretmen liseleri ve yabancı dil ağırlıklı liseler her tür mesleki ve teknik liselerde, alan/bölüm derslerinin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalaması 3.00'ın altında olanların başarısız olan alan/bölüm derslerini veya bu derslerin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalamasını yükseltebilecek dersleri,

d) Anadolu güzel sanatlar liselerinde, alan/bölüm derslerinin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalaması 3.50'nin altında olanların başarısız oldukları alan/bölüm derslerini veya bu derslerin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalamasını yükseltebilecek dersleri,

e) Fen liselerinde, başarısızlığı bulunup Türk Dili ve Edebiyatı dersi ile fen ve matamatik grubu alan derslerinin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalaması 3.50'nin altında olanların bu derslerin yıl sonu notlarının ağırlıklı ortalamasını yükseltebilecek dersleri,

seçmelerine özen gösterilir.

Sorumluluk Sınavına Girecek Öğrencilerin Tespiti

Madde 7 - Sorumluluk sınavına girecek öğrenciler ve sınava girecekleri dersler, okul müdürlüğünce tespit edilerek listeler halinde sorumluluk sınavlarının başlamasından en geç on beş gün önce ilan edilir.

Sınavların Şekli

Madde 8 - Sınavlar, genellikle yazılı olarak yapılır. Ancak, resim, müzik, beden eğitimi dersleri ile uygulamalı nitelikteki diğer derslerin sınavları, dersin özelliğine göre yazılı, sözlü ve uygulamalı olarak veya bunlardan yalnızca biriyle ya da birkaçıyla yapılabilir. Bu derslerin sınavlarının şekli, zümre öğretmenler kurulunda belirlenir.

Yabancı dil derslerinin sınavları, yazılı ve sözlü olarak yapılır. Öğrencinin başarısı, sınavlardan aldığı yazılı ve sözlü puanların aritmetik ortalamasına göre belirlenir.

Dersin özelliğine göre hem yazılı hem sözlü yapılan sınavlarda, yazılı sınavlar sözlü sınavlardan önce uygulanır. Sözlü sınavlara, yazılı sınavları takip eden ilk iş gününde başlanır. Sınav kağıtları sözlü sınavlar sonuçlandıktan sonra açılır.

Uygulanacak sınavların şekli, başlama saati ve sınavda kullanılacak araç ve gereçler sınav çizelgesi ile birlikte okulda ilan edilir.

Sınav Programı

Madde 9- (Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Sınavlardan önce sınav programı hazırlanır. ve okulda ilan edilir. Sınav programının onaylı bir örneği bilgi için milli eğitim müdürlüğüne gönderilir. Sınav programında, sınava girilmeyecek derslere yer verilmez. Sınava girecek öğrenci bulunmadığı taktirde sınav programı yapılmaz.

İşletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilerin sınavları, beceri eğitimi sonunda yapılacak şekilde planlanır.

Sınav programında; sınavı yapılacak dersler, görevli öğretmenler , sınav tarihleri ile usul ve esaslar yer alır.

Sınav Komisyonları

Madde 10 - Sınav komisyonları, okul müdürünün başkanlığında toplanan zümre öğretmenler kurulunca belirlenen en az ikişer üyeden oluşturulur.

(Değişik 2. fıkra - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Sınav komisyonlarının oluşturulması için okullarda yeterli sayıda öğretmen bulunmaması durumunda eğitim bölgesindeki diğer okul öğretmenlerinden de yararlanılır. Bu düzenleme, sınavlardan önce toplanan Eğitim Bölgesi Müdürler Kurulunca yapılır. Ancak, yeterli sayıda ders öğretmeninin bulunmaması durumunda, branşları dikkate alınarak diğer öğretmenlerden de görevlendirme yapılır.

Naklen gelen öğrencilerin, sorumlu oldukları derslerden, sınav komisyonlarının oluşturulamaması durumunda söz konusu öğrencilerin sınavları, gerekli tedbirler Milli Eğitim Müdürlüğünce alınarak, başka okullarda yapılabilir.

Müdür, sınav komisyonlarının başkanıdır ve imkanlar ölçüsünde sınav komisyonları ile sınav salonlarında bulunur.

Gözetmen Görevlendirme

Madde 11 - Okul müdürü sınavlar için yeter sayıda öğretmeni gözetmen olarak görevlendirir.

Sınav komisyonlarında üye olarak görevlendirilecek öğretmenlerin, sınavlarla ilgili görevleri kendilerine imza karşılığında duyurulur.

Gözetmenler;

a) Sınavın başlamasından yarım saat önce görev yerinde hazır bulunur,

b) Öğrencileri sınav salonuna yerleştirir, yoklama yapar,

c) Sınav kağıtlarının dağıtımını sağlar,

ç) (Yürürlükten kaldırıldı - T.D.: Nisan 2001 - 2523) (...)

d) Sınav kurallarına uymayanları uyarır ve gerektiğinde durumu okul müdürlüğüne bildirir,

e) Sınav sırasında yanlış anlamaya meydan verebilecek ve adayların dikkatini dağıtabilecek davranışlardan kaçınır.

f) Sınavın bitiminde sınav kağıtlarını eksiksiz olarak teslim alır ve kağıt sarf tutanağının ilgili sütununu sınava girenlere imzalattırır. Sınava katılmayanların isimlerinin karşısına "GİRMEDİ" yazar,

g) Sınav evrakını komisyona teslim eder.

Sınavların Niteliği

Madde 12 - Sınavlarda sorulacak soruların açık, anlaşılır ve programı kapsayacak şekilde hazırlanmasına özen gösterilir. Her tür sınava başlamadan önce komisyon üyeleri sınav esaslarını bir tutanakla tespit eder.

Yazılı Sınavlar

Madde 13 - Yazılı sınavlar için sorularla birlikte bir "cevap anahtarı" ve "puanlama baremi" sınavların başlama saatinden önce komisyonca hazırlanır ve okul müdürünce onaylanır. Puanlama baremi soru kağıdında ve cevap anahtarında, her soruya verilen puanın ayrıntılı olarak belirtilmesi şeklinde yapılır. Yazılı sınavlarda, öğrencilerin kimlik bilgilerini kapatacak şekilde hazırlanmış sınav kağıtları kullanılır.

Sözlü ve Uygulamalı Sınavlar

Madde 14 - Sözlü sınavlarda, sınav odasına giren öğrenciye, sınav komisyonu uygun gördüğü soruları yazdırır veya yazılı olarak verir. Sorular verildikten sonra her öğrenciye düşünmek için uygun bir zaman tanınır. Sözlü sınavlarda öğrenci cevap verirken sözü kesilmez. Ancak alınan cevaplarda açıklanması gerek hususlar bulunuyorsa, o noktaların açıklanması öğrenciden istenebilir. Bu sınavlarda öğretmenler, soruların cevaplarını sezdirecek, öğrenciyi şaşırtacak, kıracak ve korkutacak, onların dikkatini dağıtacak söz ve hareketlerden özellikle sakınırlar.

(2480 sayılı, Eylül 1997 tarihli Tebliğler Dergisi’nde yayımlanan değişik 2 ve 3. Fıkra)

Bir öğrenci soruları cevaplandırırken içeriye alınan ikinci öğrenci, kendisine verilen soruların cevaplarını hazırlar. Öğrenci, soruların cevaplarını düşünürken bir kağıda not alabilirl. Soruların cevaplarını düşünme ve cevaplama süresi komisyonca belirlenir. Ancak, bu süreler geçtiği halde öğrenci cevaplarını henüz bitirememiş ise ek süre tanınır. Sınavı biten öğrenciye puan verilmeden ikinci öğrenciden cevap istenmez.

Uygulamalı sınavlarda, laboratuvar ve atölyelerde mevcut olan ve Sınav Komisyonunca belirlenen araç gereçler kullanılır. Değerlendirme çalışmalarına geçilmeden önce dersin özelliğine göre yapılan işlerdeki öğrenci ad ve numaraları görünmeyecek şekilde kapatılır ve en geç 24 saat içerisinde değerlendirme işlemine başlanır. Bu süre, dersin özelliğine göre uzatılabilir.

Sınavların Başlama Saati ve Süresi

Madde 15 - Yazılı sınavlara en geç sabah saat 10.00'da öğleden sonra saat 14.00'de sözlü ve uygulamalı sınavlara ise sabah saat 8.00'de başlanır. Yazılı sınav süresi dersin özelliğine göre iki saati geçmeyecek şekilde komisyonca belirlenir.

Sözlü sınavların, saat 17.00'de bitirilememesi durumunda, sınava girecek öğrenci sayısının 10 öğrenciden fazla olması halinde sınav ertesi güne bırakılabilir.

Uygulamalı sınavların süresi, sınav komisyonunca tespit edilir.

Sınav Salonuna Girebilecekler

Madde 16 - Sınav odasına veya salonuna, sınav komisyonu üyeleri ve gözetmenler dışında ancak müdürün görevlendireceği müdür yardımcıları ile okulu denetleme yetkisi olanlar girebilir.

Sınavların Değerlendirilmesi

Madde 17 - Sınavların değerlendirilmesi cevap anahtarına ve puanlama baremine göre yapılır.

Yazılı sınavlarda kâğıtlar okunurken rastlanan yanlışların altı aslı bozulmayacak şekilde renkli kalemle çizilir. Verilen puanlar, sınav kâğıtlarının üst kısmında yer alan bölüme soruların sıra numarası esas olmak üzere yazılır.

Sınav kâğıtlarının değerlendirilmesi sırasında, sorulara verilen bütün puanlar, birden fazla kâğıt kullanan öğrencilerin her kâğıdına ayrı ayrı işlenir ve bu kâğıtlar komisyon başkanı ve üyelerince imzalanır.

Yazılı sınavların değerlendirilmesinde anlaşmazlık olursa, üyeler puanlarını ayrı ayrı verirler. Bu ayrı puanları gösterir belgelerle gerekçeleri bir tutanakla not çizelgesine eklenir. Ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalaması, öğrencinin sınav notu olarak çizelgeye geçirilir.

(2480 sayılı, Eylül 1997 tarihli Tebliğler Dergisi’nde yayımlanan değişik 4. Fıkra) Yazılı sınavların değerlendirilmesinde anlaşmazlık olursa, üyeler puanlarını ayrı ayrı verirler. Bu ayrı puanları gösterir belgelerle gerekçeleri bir tutanakla sınav not çizelgelerine eklenir. Ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak sınav not çizelgesine yazılır.

Uygulamalı sınavlarda değerlendirme, komisyonca belirlenen ve okul müdürlüğünce onaylanan kriterler doğrultusunda yapılır.

Değerlendirme Sonunda Yapılacak İşler

Madde 18 - Sınav kâğıtlarının değerlendirilmesiyle ilgili bütün işlemler bittikten sonra öğrencilerin aldıkları notlar not çizelgesine geçirilir.

Aynı dersten birden fazlı sınav türü uygulaması halinde, bu sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması alınıp not olarak tespit edilir.

Bu şekilde kesinleşen notlar değiştirilemez ve notalara itiraz bulunulamaz. Cevap anahtarı, puanlama baremi ve sorular,sınav kâğıtları ile birlikte bir yıl saklanır. Sınav kâğıtları, okulu denetlemeye yetkili olmayan kimselere gösterilmez ve verilmez

Sınavlarda Kopya Çekme

Madde 19 - Sınavlarda kopya çeken veya çekilmesine yardım eden öğrenciler sınav salonundan hemen çıkarılır ve kendilerine o sınav için sıfır (0) verilir. Kopya olayı salondaki görevlilerce bir tutanakla tespit edilir.

Sınavlarda Başarlı Sayılma

Madde 20- (Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Sınavlarda bir dersten en az ''Geçer'' not alan öğrenciler, yıl sonu başarı ortalamasına bakılmaksızın sınıflarını geçerler.

Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları sonunda, sınava girdikleri sınıfın tüm derslerinin her birinden ''Geçer'' not alan öğrencier, yıl sonu başarı ortalamasına bakılmaksızın sınıflarını geçerler.

Her sınav sonunda, sınava girilen dersin en son belirlenmiş yıl sonu notu ile sınavda alınan notun aritmatik ortalamasına göre yıl sonu notu yeniden belirlenir. Ancak, öğrencilerin sınavlardan önce elde etmiş oldukları;

a) Derslerden başarılı olma,

B) Not ortalamasıyla başarılı sayılma,

c) Sınıf geçme,

d) Alana yönelme,

hakları korunur.

Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavlarına girilmeyen derslerin yıl sonu notlarında değişiklik yapılmaz.

Sınav Sonuçlarının İlânı

Madde 21 - Sınav sonuçları, bütün sınavların bitimini takip eden iş gününde, tasdikli çizelgelerle okulda herkesin görebileceği bir yerde topluca ilân edilir. Bu çizelgelere her öğrencinin aldığı notlar yazılır.

Öğrenci Nakilleri

Madde 22 - Sınavların başlangıcının beş gün öncesinden bitimine kadar, öğrenci nakli ve naklen gelenlerin kaydı yapılmaz. Ancak, tasdikname ile uzaklaştırma cezası alanlarla, doğrudan sınıf geçen öğrencilerden isteyenlerin nakilleri bu süreler içinde de yapılır.

Sınavlara Giremeyenler

Madde 23- (Değişik - T.D.: Nisan 2001 - 2523) Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavlarına girilmemesi durumunda not çizelgesinde sınava girilmediği belirtilir.

Bu sınavlar sırasında;

a) Yatakta tedaviyi gerektiren bir hastalık,

b) Doğal afet veya ana, baba, kardeş gibi yakınlarından birinin ağır hastalığı ya da ölümü,

c) Bilim,tiyatro,spor,müzik,forklor gibi ulusal ve uluslar arası etkinliklere katılma,

ç) Gözaltına alınma veya tutuklanma,

nedeniyle sınava giremeyenler, resmi veya özel kurum ve kuruluşlardan alacakları rapor ya da belgeyi sınavın yapıldığı günü izleyen üç gün içinde okul müdürlüğüne vermeleri durumunda sınava alınırlar.

Söz konusu sınavlar, Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavlarının sona erdiği tarihten itibaren, en geç yeni ders yılının ilk haftasının son iş gününde bitirilecek şekilde, okul müdürlüğünce belirlenecek tarihlerde yapılır ve öğrencilere duyurulur.

Bu sınavlar, Ortalama yükseltme ve sorumluluk sınavları esaslarına göre yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yürürlük Yürütme

Yürürlük

Madde 24 - Bu Yönerge onay tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 25 - Bu Yönerge hükümlerini Milli Eğitim Bakanı yürütür.

EK - 1

DİLEKÇE

............................ LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜNE

Okulumuz ................ sınıfı .................... no.lu öğrencisi ........................................'nin 199../199... öğretim yılı ders yılı ders kesiminde yapılacak olan Ortalama Yükseltme Sınavında gireceği dersler beklenerek aşağıda belirtilmiştir.

Gereğinizi arz ederiz.

..../..../199...

Sınava Girilecek

Dersleri BelirleyenSınıf Öğretmeni Öğrenci Velisi Öğrenci

Adı Soyadı

İmzası

Yıl Sonu Baarı Ortalaması:.........

Alan/Bölüm Derslerinin veya Alan/Bölüm

Derslerine Kaymaklık Eden

Derslerin Ağırlıklı Ortalaması:............

ÖĞRENCİNİN OKUDUĞU

DERS GRUBU

BAŞARISIZ OLDUĞU

DERSLER

ORTALMA YÜKSELTME

SINAVINDA GİRİLECEK DERSLER

1. Ortalama ile

Geçilmeyen Dersler

1.

2.

1.

2.

3.

2. Alan/Bölüm Dersleri

1.

2.

2.

3.

4.

5.

 
3. Diğer Dersler

1.

2.

3.

4.

5.

 

NOT : 1. Öğrenciler en fazla üç dersten ortalama yükseltme sınavına girebilirler.

2. Öğrencilerin sınava gireceği bu dersler başarısız dersleri olabileceği gibi başarılı oldukları dersler de çözülür.